Milot S.
Mehmeti.

This is exactly what digital transformation is! AI creates real value when it becomes part of the operating model, not another tool added on top of disconnected processes. First structure the workflows, data and decision-making. Then AI has something meaningful to work with.

Inflacioni nuk është ndonjë mister ekonomik apo forcë natyrore që s’mundet askush me e ndalë. Ai krijohet në momentin kur bankat rrisin sasinë e parasë në qarkullim përmes kredive.

Çdo herë që një bankë jep kredi për banesë, veturë apo ndonjë nevojë tjetër, ajo nuk po i shpërndan vetëm ato para që i ka marrë nga dikush tjetër. Por po krijon para të reja që nuk kanë ekzistu më heret.

Për çdo 1 mijë euro që dikush i depoziton në bankë, asaj banke mund t’i lejohet të japë hua deri në 10 mijë euro, sipas modeleve tradicionale të "fractional reserve banking." Ky proces quhet "shumëfishimi i parave" që do të thotë se çdo kredi e re shton para të reja në ekonomi.

Këto para s’kanë asnjë mbulim real, duke e kthyer borxhin në motorin e ekonomisë.

Mbi këtë borxh, banka shton edhe normën e interesit: zakonisht 5%-10%, e ndonjëherë edhe më shumë.

Pra, jo vetëm që krijon para nga ajri, por edhe përfiton mbi to.

E çka ndodh kur krijohen më shumë para, ndërkohë që mallrat dhe shërbimet mbesin të njëjta?

Kur oferta e parave tejkalon prodhimin e mallrave, çmimet rriten natyrshëm për shkak të presionit të kërkesës. Kjo është ajo që e quajmë inflacion. Sa më shumë kredi të reja, aq më shumë para në treg, aq më e madhe rritja e çmimeve. Kjo s’është pasojë e ndonjë fatkeqësie ekonomike, por rezultat direkt i sistemit të ndërtuar mbi borxh.

Ky sistem financiar, që tashmë duket normal, është bërë pjesë e përditshmërisë, sepse e kanë mbështjellë me fjalë si “rritje ekonomike” apo “zhvillim i tregut”.

Por në thelb, kjo nuk është ekonomi, kjo është një skemë me leje.

Dhe si çdo skemë, i prek më shumë ata që s’kanë mjete për me mbrojt veten.

Klasa e mesme, punëtorët, studentët, familjet, janë ata që pësojnë të parët.

Paga s’po rritet, po buka, qumështi, qiraja, rryma, krejt po dalin prej kontrollit.

Shtëpia që dikur ka qenë qëllim i kapshëm, sot është bërë objektiv i paarritshëm.

Për ata që nuk kanë asete të qëndrueshme, vlera e parave zbehet çdo vit.

Rroga ngec, çmimet ecin, e kursimet treten pa u vërejtë.

Për këtë arsye, gjithnjë e më shumë njerëz po kërkojnë mënyra me e ruajt vlerën e pasurisë jashtë këtij sistemi.

Asetet reale po shihen si strehë:

Toka – sepse është e kufizuar dhe gjithmonë e kërkuar.

Ari – sepse është i rrallë dhe s’mundet me u shtyp nga askush.

Prona – sepse jep të ardhura dhe mban vlerën.

Bizneset fizike – sepse prodhojnë diçka të vërtetë.

Bitcoin – sepse është i kufizuar, i decentralizuar dhe nuk kontrollohet nga askush.

Secila prej këtyre ka rrezikun e vet, por janë mundësitë e vetme për stabilitet afatgjatë.

📉 Nga viti 1950 deri më 2025, përqindja e 30-vjeçarëve që janë edhe të martuar edhe pronarë banese ka rënë në mënyrë dramatike nga 45% në më pak se 10%.

🧱 Një brez që dikur kishte stabilitet në moshën 30-vjeçare, sot përballet me çmime të larta të banesave, paga të ngrira dhe pamundësi për të krijuar jetën e vet të pavarur.

📊 Një studim i Urban Institute (2023) konfirmon se hendeku real i pronësisë në këtë grupmoshë është rritur trefish, pasi gjithnjë e më pak të rinj arrijnë të krijojnë familje dhe shtëpi të vetën.

Nuk ka rëndësi se sa din, por sa saktë dhe thellë din me bo pytje.

AI nuk të vlerëson për atë që ke mësu përmendsh, por për mënyrën si mendon.

Kur i bën një pytje me mend, ajo të çon në drejtime që s’i ke imagjinu kurrë.

Kur i fut një pytje të thatë, përgjigjja që merr s’të jep kurgjo me vlerë.

Tash nuk matet më sa informata ke në kokë, po sa mirë din me udhëzu një inteligjencë tjetër me t’ndihmu.

E në të ardhmen, intelegjenca ka me u mat me prompts.

Pytjet e thella, të sakta, të ndërtume me mendim, kanë me u vlerësu si art.

Kanë me u ble, shit, kopju, ruajt… sikur veprat e mëdha sot.

#PromptIQ

A janë rrit çmimet e patundshmërisë?

Në euro po. Por a është kjo mënyra e vetme për me i mat çmimet?

Nëse e shikojmë një banesë 100 metra katror në qendër të Prishtinës, në vitin 2015 ajo kushtonte rreth 100 mijë euro. Sot, për një banesë të ngjashme, duhet rreth 210 mijë euro. Në euro çmimi është dyfishu.

Por euro sot nuk e ka të njëjtën fuqi blerëse. Paratë janë shtypë çdo ditë dhe vlera reale e tyre ka rënë.

Po ta krahasojmë me ari, në vitin 2015 duheshin rreth 2.85 kilogramë për një banesë të tillë. Sot mjaftojnë 2.25 kilogramë. Pra, realisht, çmimi në ari ka rënë.

Në Bitcoin është edhe ma e qartë. Në 2015 duheshin mbi 350 BTC për një banesë të tillë. Sot mjaftojnë vetëm 2 BTC. Kjo nuk është rritje, është rënie dramatike.

Pyetja nuk është a janë rrit çmimet, por: me çka po i matim?

Ne Amerike cmimet e patundshmerise sot jane 305x here me te shtrenjta se qe ishin ne 1930. Nese e perkthejme ndryshe i bie rreth ~7% inflacion vjetor ne dollarin amerikan gjate shekullit te fundit.

Me thjeshte: nese i kishim investu 100,000 dollar ne nje shtepi ne vitin 1930 sot ajo do kishte vlere me shume se 30milion dollare. Apo ndryshe nese i kishim fut ne nje kasaforte 100,000 dollaret, do ti kishim humb 99.7% te vleres se tyre sot.

Problemi me i madh ne ekonomine boterore eshte se bankat qendrore nacionale vendosin se cilat shporta me i zvogelu permes kontrollit te dollarit e euros!

Per shkak se ne vitet e fundit jane printu shume dollar e euro (inflacion), tash jemi ne fazen e recesionit (renie e pergjithshme e aktivitetit ekonomik). Strategjia e rradhes eshte te krijohet kerkese per parate duke rrit normen e interesit ne banka. Ne kete faze ka shume pak aktivitet ekonomik per shkak se cmimet jane te larta e nuk ka mjaftueshem para ne treg sepse nuk eshte e leverdishme marrja e kredise. Ne shume asete mund te kete edhe renie te cmimeve per shkak te nevojes per parane. Kjo zakonisht zgjate 3 muaj deri ne 2 vite, pastaj kur eshte kriju mjaftueshem kerkese, vijne qeverite e medha, e bankat nacionale si shpetimtaret me ulje te normes se interesit dhe injeksione te ndryshme financiare per te balancu tregun (rimekembje).

Ne kete menyre perseritet cikli ekonomik prej se ekziston paraja ne kete forme. Ne kete cikel fitimtari dihet, e humbes jane gjithmone klasa punetore.

Menyra me e mire per tu mbrojt eshte te investojme ose te mbajme patundshmeri e te sigurohemi me asetin me te rralle dhe me te kerkuar ne bote.

"Ne nuk mund te kemi nje treg te lire, kur vete parate jane te planifikuara dhe te kontrolluara ne menyre qendrore."

#realestate #inflation #recession #economics101

Risia që sjell teknologjia blockchain është se garanton sigurinë e të dhënave duke i decentralizuar ato dhe gjeneron besim pa pasur nevojë për një palë të tretë (ndërmjetësues).

Këto dy vite po përjetojmë një prej inflacioneve më të larta të cmimeve në dekadat e fundit. Një prej arsyeve kryesore për rritjen e çmimeve është se bankat qëndrore në mbarë botën - përfshirë Rezervën Federale Amerikane - vendosën të kompensonin humbjet nga pandemia me inflacion dramatik monetar.

Si rezultat, u printuan më shume se 3.8 trilion dollarë!

Ajo çfarë po ndodh, nuk është se vlera e produkteve po rritet, por fuqia blerëse e parasë po humb. Produktet qe i kemi ble me 10 euro një vit më parë, do të kushtojnë ndoshta dyfish në vitin tjetër!

Tashmë është e qartë se Bitcoin nuk është thjeshtë një modë kalimtare, por një inovacion i rëndësishëm për të ardhmën e investimeve dhe ekonomisë globale.

Për gjeneratat e reja në mbarë botën, paratë dixhitale janë po aq tërheqëse sa mediet dhe miqësitë dixhitale. Të rinjët me smartfonë nuk janë të vetmit njerëz të interesuar për bitcoin; një numër i madh investitorësh serioz gjithashtu po vërshojnë në përdorimin e monedhës.

Strategjia më e dëmshme financiare është ti mbajmë paratë në bankë apo kesh, pasiqe në këtë mënyrë po humbasim së paku 5% të vlerës vetëm për shkak të inflacionit vjetor.

Ndërsa diversifikimi i aseteve në patundshmëri, ari dhe kriptovaluta parashihet si strategjia më e mirë në ruajtjen e pasurisë.

Photo credit: Lucho Poletti Art

Eshte kenaqesi te ju prezantoj disa nga momentet qe do te mbesin pjese e historise se blockchain teknologjise ne Kosove te cilat pata fatin ti perjetoj.

Ne vitin 2015 per here te pare investova ne kriptovaluta, fale vizionit te Arber Arifi u bona pjese e nje ekipi fantastik me nje anderr te madhe. Atehere ethereum ishte vetem 0.80 cent e bitcoin rreth 150$, menjehere filluam me mining duke u bo pjese e nje teknologjie te re te quajtur blockchain. Pas dy viteve pervoje vendosa me vazhdu me nje ide te re lidhur me blockchain duke hap nje biznes ne vitin 2017 i cili pranonte kriptovalutat si forme e pageses. Menjehere si pjese percjellese se bashku me Veton Brahimi e kemi sjelle Bitcoin ATM e pare ne Kosove duke lehtesu dhe automatizu mundesine per investimet ne kriptovaluta.

KTV - Kohavision - 27/06/2017

https://www.youtube.com/watch?v=cd0TKViy9BQ

Klan Kosova - 24/07/2017

https://www.youtube.com/watch?v=Qni6H6RFKDA

Prishtina Insight - 03/08/2017

https://prishtinainsight.com/gold-rush-kosovo-joined.../

Kallxo.com - 19/08/2017

https://kallxo.com/.../ne-kerkim-te-arit-si-iu-bashkuan.../

Associated Press - 22/09/2017

http://www.aparchive.com/.../94631e5cb3df9986b071fc8232ab...

KOSOVO 2.0 - 09/01/2018

https://kosovotwopointzero.com/en/cryptocurrency-gold-rush/

EOS NATION Ambassador - 01/05/2018

https://steemit.com/.../welcome-to-our-newest-eos-nation...

Reuters - 12/06/2018

https://www.reuters.com/.../ctech-us-crypto-currencies...

RTK - 16/05/2019

https://www.youtube.com/watch?v=2WdRTUIjIsg&t=480s

Kallxo.com - 10/05/2021

https://youtu.be/aEEnJuB_c7c?t=3251

https://kallxo.com/.../prodhimi-i-kriptovalutave-rritet.../

Permbledhje - https://milotsmehmeti.wordpress.com/

Deri me sot, bitcoin eshte kriptovaluta me e suksesshme; duke qene qe shumica e shteteve lejojne perdorimin e tij dhe duke qene qe disa investitore te medhenj e perkrahin, vlera e tij eshte rritur qendrueshmerisht. Per me teper, vlera e bitcoin supozohet se do rritet tutje sepse sipas dizajnit të algoritmit bitcoin do te kete sasi te limituar në 21 milionë njesi.

Aset me i limituar eshte toka 😅 Krahas FIAT patundshmeria do te kete ngritje te madhe ne vitet qe po vijne. Tash fokusi im do te jete ne patundshmeri ne zhvillimin e projekteve te medha e te vogla ne kompanine me te madhe ne Kosove Pro Real Estate

Printimi i parave nuk po ndalet dhe hiperinflacioni po fshihet nën hundët tona.

Që nga kriza financiare globale 2007 - 2008, paratë u shtypen në një shkallë të panjohur!

Tani jemi në prag të një krizë tjetër financiare për shkak të masave të marra për pandemine COVID-19, e cila i shtyu bankat qëndrore të shtypin edhe më shumë para.

Vetëm në vitin 2020 janë shtypur më shume se 24% e total qarkullimit të dollarit amerikan!

Nga shtatori i vitit 2019 e deri tani Rezerva Federale e SH.B.A.-së ka injektuar më shumë se 9 trilionë dollarë në treg.

Banka Qendrore Evropiane ka vendosur një program (Pandemic Emergency Purchase Program -PEPP) me 750 miliardë euro.

"Inflacioni ose hiperinflacioni është kur niveli i përgjithshëm i çmimeve rritet dhe secila njësi e monedhës blen më pak mallra dhe shërbime." Thjeshtë, paratë (euro, dollar etj.) humbin vlerën e tyre.

Nëse ari është i rrallë atëherë vlera e tij është e lartë;

nëse do të kishte një sasi të pakufizuar te arit, çmimi do të binte! Duke shtypur para, furnizimi i parave bëhet më i madh, dhe si rezultat i kësaj ndodh zhvlerësimi i parave që tashmë janë në treg.

Ne pamë që çmimet e shtëpive gjatë krizës globale financiare pesuan rënie, gjithashtu tregu i aksioneve kishte humbje të konsiderueshme.

Tash po ndodh e kundërta, bazat fundamentale të shumicës së ndërmarrjeve në S&P 500 nuk u përmirësuan për shkak të krizës COVID-19, por gjithsesi, vlera e tyre u rrit.

Bazat fundamentale të Bitcoin mund të jenë përmirësuar, por rritja e vlerës është e pashembullt.

Ky është rezultati i shtypjes pothuajse të pakufizuar të dollarëve dhe eurove.

Vlera e kriptovalutave po ngritet e po na jep një pasqyrë se sa po humbet fuqia blerëse e parasë, kjo nuk po tregohet ende në ushqimet tona, por këtë here fillimisht po shfaqet në gjëra të tjera (aksione, patundshmëri, kriptovaluta, metale të çmuara etj.) tek të cilat mund të themi se nuk ka fluskë por hiperinflacion.

Thojne qe shkolla e mesimi nuk kryhen kurre!

Sapo perfundova certifikimin "AI Strategy and Transformation Planning" nga Microsoft.

"Nese punon fort ne punen tende, mund te sigurosh nje jetese. Por nese punon fort me veten tende, mund te ndertosh nje pasuri."

Gati për sfidat e radhës!

#AI #Microsoft #PersonalGrowth #ArtificialIntelligence

Pavarësia reale e një shteti nuk është politike, është ekonomike,

dhe fillon nga aftësia për të prodhuar vetë energjinë.

Energjia është baza e çdo ekonomie.

Pa energji të lirë dhe të qëndrueshme nuk ka prodhim, industri apo stabilitet. Çdo sektor varet prej saj: fabrikat, bizneset, transporti, teknologjia e ushqimi.

Një shtet ka rritje ekonomike dhe pavarësi reale kur shfrytëzon me përgjegjësi burimet që i ka.

Në Kosovë ne importojmë energji dhe varemi nga çmime që vendosen diku tjetër. Sa herë që rritet kostoja e energjisë, ajo reflektohet direkt në jetën e përditshme. Rritja sot e çmimit të bukës është shembulli më i qartë. Një furrë që paguan rrymë, transport dhe prodhim më të shtrenjtë, nuk ka shumë zgjidhje. Në fund, çmimin e paguan qytetari.

Prandaj shumë familje sot e ndiejnë çdo rritje në tryeza që po bëhen më të rënda çdo muaj.

Zgjidhja nuk është e lehtë politikisht, por është e qartë ekonomikisht. Kosova duhet të prodhojë vet energjinë që i nevojitet. Një termocentral i ri, modern dhe efikas do të siguronte stabilitet për dekada dhe do ta ulte varësinë nga importi. Paralelisht, energjia e ripërtërishme duhet të rritet.

Pa prodhim vendor të energjisë nuk ka pavarësi reale.

Pa te, buka dhe shpresa jonë do vazhdojë të shtrenjtohet.